Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0963.53.88.39 | Email: tapchitrian@gmail.com

Chiến trường xưa

Chiến thắng Phước Long, tạo đà cho thắng lợi của chiến dịch Tây Nguyên và chiến dịch Đại thắng mùa xuân năm 1975

Cập nhật lúc 09:58 13/09/2019

“Trận tiến công và giải phóng thị xã Phước Long và giải phóng toàn bộ tỉnh Phước Long (từ ngày 31/12/1974 - ngày 6/1/1975) là đỉnh cao của chiến dịch Đường 14 - Phước Long”. (Theo lời kể của đồng chí Nguyễn Duy Hồng, nguyên Cán bộ Ban Tuyên huấn Phòng Chính trị Quân khu 10).

   

Đồng chí Nguyễn Duy Hồng (mang súng đứng bên phải) và lực lượng vũ trang địa phương trên chiến lợi phẩm (xe Jeep địch) trong chiến dịch giải phóng Phước Long (Ảnh tư liệu).

 Diễn biến trận đánh

     Sau khi các Chi khu quân sự Đồng Xoài, Bù Đốp, Bù Đăng và quốc lộ 14 bị ta chiếm. Quân địch ở Phước Long rơi vào thế cô lập, bị cắt khỏi Quân đoàn 3 Ngụy. Chúng chỉ còn chiếm đóng một phạm vi hẹp hơn 2kmhình tam giác mà 3 đỉnh là: Thị xã Phước Long, Chi khu Phước Bình và núi Bà Rá. Trong đó núi Bà Rá là vị trí chiến lược có thể khống chế được toàn vùng. Núi Bà Rá cao 736m, nơi địch đặt vị trí đài quan sát, căn cứ chỉ huy thông tin. Thế bố trí phòng thủ thị xã Phước Long là thế “chân vạc”, muốn giữ được thị xã Phước Long thì phải giữ được Phước Bình, Bà Rá. Muốn giữ được Bà Rá, Phước Bình phải giữ được chu vi Thác Mơ, Phước Lộc và vòng cung 309, đường 10. Cách phòng thủ thị xã của địch là phòng thủ chu vi, có tuyến trong tuyến ngoài, có khu vực tự thủ, khu vực phòng thủ cơ bản, có nhiều vị trí phòng thủ cố định. Vòng ngoài chúng bố trí hệ thống lính bảo an dân vệ do Tiểu đoàn 340 bảo an làm nồng cốt. Tiểu đoàn 1 của Chiến đoàn 7 được đổ xuống sau khi ta tấn công Đồng Xoài, có các căn cứ: trung tâm chỉ huy hành quân, dinh tỉnh trưởng, sân bay, kho tàng và công sở ngụy quyền…

      Về phía lực lượng ta có Tiểu đoàn 2 bộ binh của Trung đoàn 165, tiểu đoàn pháo cao xạ và 2 khẩu đội pháo 105 chiếm lĩnh cao điểm ở hướng tây nam Phước Bình. Trung đoàn 165, thuộc Sư đoàn 7 triển khai tiến công Phước Bình trên hai hướng tây bắc và đông nam. Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 141 làm nhiệm vụ chia cắt Phước Long và Phước Bình. Trung đoàn 429 đứng ở chân núi Bà Rá; Trung đoàn 2, Sư đoàn 9 là dự bị chiến lược. Trung đoàn 16 hợp vây phía đông bắc thị xã (phía bờ bắc sông Bé). Lữ đoàn 25 đảm bảo cầu phà vượt sông Bé tại Trà Thanh. Các đơn vị binh chủng: 1 tiểu đoàn xe tăng, 2 tiểu đoàn pháo cao xạ. Bộ đội địa phương tỉnh đứng ở Phước Lộc và Trung đoàn 271 làm nhiệm vụ vu hồi ở hướng Thác mơ.

       Rạng sáng ngày 31/12/1974, ta nổ súng tấn công Chi khu Phước Bình và pháo kích Phước Long. Các mũi tiến công của Trung đoàn 165 phối hợp nhịp nhàng, đúng kế hoạch, song địch phản kích quyết liệt nên nhịp độ tiến công bị chậm. Được xe tăng chi viện hỏa lực, tăng sức đột phá, các Tiểu đoàn 4,5 (Trung đoàn 165) nhanh chóng chiếm các mục tiêu. Đến 15 giờ 30 phút, Chi khu quân sự Phước Bình bị quân ta đánh chiếm, “chân vạc 1” bị ta xóa sổ. Đêm 30 rạng 31/12, hỏa lực cao xạ của Sư đoàn 7 bắn thẳng lên đỉnh núi hỗ trợ cho Tiểu đoàn 79, Đoàn đặc công 429. Đến sáng ngày 1/1/1975 “chân vạc 2”, núi Bà Rá bị ta đánh chiếm, thế phòng thủ chân kiềng của địch bị bẻ gãy. Từ các hướng bộ đội nhanh chóng áp sát thị xã, tiêu diệt các vị trí vòng ngoài của địch. Chiều tối ngày 1/1, Trung đoàn 165 đến cầu Suối Dung, Trung đoàn 141 chiếm các ấp Nhơn Hòa 1,2. Trung đoàn 271 vượt qua Thác Mơ đến Tư Hiền 2. Bộ đội địa phương Bình Phước tiêu diệt đồn Phước Lộc. Tiểu khu Phước Long bị đặt trong tầm súng bắn thẳng của Trung đoàn 16, 141, 165, 201, 271, vòng vây ngày càng khép chặt. Đài quan sát của ta trên núi Bà Rá đã hiệu chỉnh các loại hỏa lực bắn vào thị xã gây nên cảnh hỗn loạn, làm cho địch hoang mang lo sợ. Các đơn vị binh chủng nhanh chóng chiếm lĩnh trận địa: Trận địa pháo 105 (6 khẩu) và pháo 85 (4 khẩu) ở phía bắc Phước Bình, trận địa cối 160 ở phía tây thị xã, phía đông là trận địa pháo 130 ly (6 khẩu). Hai tiểu đoàn pháo cao xạ 37 và 57, 10 xe tăng, tiểu đoàn công binh đứng ở khu vực cầu Suối Dung, khu đồi Sơn Giang đến ngã ba Tư Hiền. Sáng ngày 2/1, pháo binh bắn vào các mục tiêu quân sự trong thị xã, bộ binh xung phong đánh chiếm các vị trí được phân công. Hướng nam, Trung đoàn 165 đánh chiếm Trại đoàn Văn Kiều (do Tiểu đoàn 1, Chiến đoàn 7 và Tiểu đoàn 340 bảo an trấn giữ) thu 2 khẩu pháo và phát triển về hướng hồ Long Thủy. Hướng đông nam, Trung đoàn 271 chiếm Tư Hiền 2 phát triển về hướng bãi để xe của địch ở đông nam thị xã. Trung đoàn 141 chiến đấu quyết liệt với Tiểu đoàn 1 Chiến đoàn 7 của Ngụy ngay tại của mở, 4 đại đội vào được thị xã giật với địch từng căn nhà, khu phố. Tình huống chiến đấu ngày càng căng thẳng, ác liệt... Tốc độ chiến đấu chậm, một phần do quân ta trải qua hơn 20 ngày chiến đấu liên tục (tính từ ngày mở chiến dịch 14/12/1974) quân số, vũ khí chưa kịp bổ sung. Hơn nữa, địch bị dồn vào thế cùng đường, chúng ngoan cố dựa vào hệ thống công sự kiên cố để chống cự quyết liệt. Quân đoàn 3 Ngụy cho tăng cường không quân ném bom (53 chiếc F5, A37) gây khó khăn cho ta. Để tăng sức chiến đấu, Trung đoàn 201 tăng cường cho hướng tiến công của Trung đoàn 141, các đơn vị được lệnh xốc lại đội hình, củng cố lực lượng.

       Ngày 3/1 bộ đội ta tiếp tục đánh chiếm thị xã, tuy ta đã chiếm được một số bàn đạp tốt, thế bao vây đã hình thành hoàn chỉnh. Song địch bị dồn vào thế cùng, chống trả quyết liệt. Nhưng chúng đang đứng trước tình huống bị tiêu diệt, nên bị dao động, quân tiếp viện chưa thể đưa tới được. Trước tình huống đó, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4 quyết định tập trung lực lượng đột phá khu vực then chốt phía Nam tiểu khu, bao vây chặt và chia cắt quân địch trong thị xã, diệt từng bộ phận tiến tới diệt toàn bộ. Ngày 4/1, từ 5 giờ sáng pháo binh tiếp tục bắn phá mãnh liệt vào các mục tiêu. Trung đoàn 165 được tăng cường 6 xe tăng và 2 pháo 85, 11 khẩu 105 (thu được của địch) chi viện hỏa lực đột phá theo hướng đường 10, lần lượt tiêu diệt các ổ đề kháng, đánh chiếm ngã ba Tư Hiền và bãi để xe. Trung đoàn 141 có 4 xe tăng hỗ trợ đánh chiếm khu vực bắc sân vận động tiến về hướng Dinh tỉnh trưởng. Địch dùng máy bay oanh tạc dữ dội, bộ đội ta phải dừng lại đào công sự. Phía đông sau khi chiếm được trại Lê Lợi, Trung đoàn 271 qua cầu Sông Bé, tốc độ tiến công cũng bị chậm lại do địch chống trả quyết liệt. Vào lúc 10 giờ sáng, máy bay lên thẳng của địch liều lĩnh luồn qua lưới lửa phòng không đổ 2 đại đội thuộc Liên đoàn biệt kích 81 xuống đồi Bắc Son, cầu Đắc Lung và gần Tòa thị chính, bị pháo binh ta bắn cấp tập, 1/3 quân địch bị tiêu diệt, số còn lại chạy tán loạn. Sự phản công kịp thời của pháo binh và Trung đoàn 16 xuất hiện đã bẻ gãy ý đồ dùng trực thăng đổ quân xuống Sông Bé của địch.

     Đến chiều ngày 4/1 ta đã chiếm được 2/3 thị xã, lực lượng còn lại của địch co cụm ở hai khu vực chính là Trung tâm hành quân và Dinh tỉnh trưởng. Quân ta cũng bị tổn thất khá lớn, trước tình hình đó, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4 lệnh cho pháo vào sâu hơn, chi viện hỏa lực cho bộ binh đồng thời điều chỉnh lại các trận địa pháo cao xạ kiên quyết không để cho máy bay lên thẳng đổ quân xuống và hất máy bay cường kích của địch lên cao không cho chúng ném bom vào trận địa ta.

      Sáng ngày 5/1 Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 141, được tăng cường 4 xe tăng, tiến theo trục đường 10 tiêu diệt các chốt địch ở khu vực hồ Long Thủy, xe tăng xuất hiện trong thị xã làm cho quân địch náo loạn. Bộ binh ngồi trên xe tăng tiến theo đường Mai Văn Mừng, đường Cách Mạng chọc thẳng vào trung tâm thị xã, đánh chiếm Ty cảnh sát. Trận chiến trở nên rất quyết liệt, lúc này Đại đội 7 chỉ còn lại 8 cán bộ chiến sỹ trụ lại ở Ty ngân khố, liên tục đánh lui nhiều đợt phản công của địch (sau này Đại đội 7 được phong tặng đơn vị anh hùng).

      Để nhanh chóng tiêu diệt các mục tiêu, lực lượng dự bị chiến dịch là Trung đoàn 2 Sư đoàn 9 được lệnh xông trận, dưới sự chỉ huy của Trung đoàn trưởng Lê Tấn Cẩm và Chính ủy Lê Giao, được tăng cường 10 xe tăng phối hợp với Trung đoàn 141, 165 cùng đánh thẳng vào trung tâm thị xã, đập tan các ổ kháng cự của địch trên đường Cách Mạng, Đinh Tiên Hoàng. 9 giờ 30 ngày 6/1, Đại đội 7 Trung đoàn 2, Đại đội 7 Trung đoàn 141 hợp thành 1 mũi tấn công Dinh tỉnh trưởng. Sau hơn 1giờ chiến đấu, lá cờ Quyết chiến, quyết thắng tung bay trên Dinh tỉnh trưởng Phước Long (người cắm cờ là chiến sỹ Nguyễn Văn Hoan, Đại đội 7, Trung đoàn 141). Những tên sống sót cố bỏ chạy bị pháo binh ta tiêu diệt và bị Trung đoàn 201, 271 bắt làm tù binh. Đến 19 giờ, hầm ngầm trong Sở chỉ huy hành quân, vị trí cố thủ cuối cùng của địch bị diệt. Thị xã Phước Long được giải phóng.

      Đòn nắn gân chiến lược

      Tỉnh Phước Long hoàn toàn giải phóng, là tỉnh nằm ngay cửa ngõ Sài Gòn - một vị trí chiến lược rất quan trọng bị quân cách mạng đánh chiếm, nhưng Mĩ-Ngụy phản ứng lúng túng. Mĩ dọa can thiệp trở lại. Ngụy hò hét tự thủ, tái chiếm. Song, thế và lực đã khác, Mĩ đã rút quân, Ngụy suy yếu. Chiến thắng Phước Long vang đến Hà Nội, khi công cuộc kháng chiến chống Mĩ, cứu nước của dân tộc lên tầm cao nhất. Lãnh đạo Đảng, nhà nước, quân đội ta đang bàn kế hoạch chiến lược giải phóng miền Nam, đã làm nức lòng mọi người. Một cục diện mới của chiến trường mở ra sau chiến thắng của chiến dịch Đường 14- Phước Long. Bộ Chính trị nhận định: “Mĩ rút lực lượng chiến đấu ra khỏi chiến trường thì khó có thể quay trở lại. Tình hình miền Nam, nội tình nước Mĩ và thế giới không cho phép Mĩ làm việc đó”. Đây là một nhận định quan trọng, một trong những căn cứ để Đảng ta hạ quyết tâm chiến lược hoàn toàn giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Chiến thắng Phước Long là đòn nắn gân chiến lược để biết rõ địch, ta, tạo đà cho thắng lợi của chiến dịch Tây Nguyên và các chiến dịch khác, dẫn đến Đại thắng mùa xuân năm 1975.

                                                                                                           DUY HIẾN    

 

Chia sẻ:

Các tin khác

Danh sách liệt sĩ đã quy tập

  Tên chiến sĩ Quê quán
1 Nguyễn Xương Thái Bình
2 Nguyễn Văn Tuy Thái Bình
3 Phạm Văn Tuấn Thái Bình
4 Vũ Văn Tiến Thái Bình
5 Tèo Thái Bình